avatar
عزیز زارع

نویسنده

  • ۲۲ شهریور، ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۷
  • 27 دقیقه زمان مطالعه
  • 5 نفر
مقالات

نوسان ضمنی در اختیار معامله (IV)؛ راهنمای کاربردی انتخاب نماد برای معاملات نیکد

نوسان ضمنی در اختیار معامله یا Implied Volatility که معمولاً با علامت IV نمایش داده می‌شود، یکی از مهم‌ترین مفاهیمی است که هر معامله‌گر اختیار معامله باید آن را بشناسد.

در بازار اختیار معامله فقط تشخیص جهت حرکت سهم کافی نیست. ممکن است به‌درستی پیش‌بینی کنید قیمت سهم افزایش پیدا می‌کند، یک اختیار خرید بخرید و سهم نیز دقیقاً مطابق انتظار شما رشد کند؛ اما در نهایت سود کمی کسب کنید یا حتی زیان کنید.

یکی از مهم‌ترین دلایل چنین اتفاقی، نوسان ضمنی و تغییر آن است.

قیمت یک قرارداد اختیار معامله فقط تحت تأثیر افزایش یا کاهش قیمت سهم پایه قرار ندارد. عواملی مانند زمان باقی‌مانده تا سررسید، قیمت اعمال، نرخ بهره، سود نقدی، عرضه و تقاضای قرارداد و به‌خصوص میزان نوسانی که بازار برای آینده انتظار دارد، روی قیمت اختیار معامله تأثیر می‌گذارند.

به همین دلیل معامله‌گر حرفه‌ای فقط نمی‌پرسد:

«قیمت سهم بالا می‌رود یا پایین؟»

بلکه سؤال مهم‌تری مطرح می‌کند:

«بازار در حال حاضر چه مقدار نوسان را در قیمت این اختیار معامله لحاظ کرده و آیا نوسان واقعی آینده بیشتر یا کمتر از آن خواهد بود؟»

درک همین سؤال، نقطه شروع تحلیل حرفه‌ای Implied Volatility است.

نوسان ضمنی یا IV چیست؟

برای قیمت‌گذاری اختیار معامله از مدل‌هایی مانند Black-Scholes و مدل‌های توسعه‌یافته‌تر استفاده می‌شود.

در چنین مدل‌هایی قیمت اختیار معامله به متغیرهایی مانند موارد زیر وابسته است:

  • قیمت فعلی دارایی پایه
  • قیمت اعمال یا Strike
  • زمان باقی‌مانده تا سررسید
  • نرخ بهره
  • سود نقدی مورد انتظار
  • میزان نوسان دارایی پایه

اگر قیمت واقعی اختیار معامله در بازار را داشته باشیم، تقریباً همه متغیرها مشخص هستند.

در نتیجه می‌توان مسئله را برعکس حل کرد و پرسید:

چه مقدار نوسان باید در مدل قرار گیرد تا قیمت محاسبه‌شده اختیار معامله با قیمت فعلی آن در بازار برابر شود؟

پاسخ این سؤال همان Implied Volatility یا نوسان ضمنی است.

به زبان ساده:

IV نشان می‌دهد قیمت فعلی اختیار معامله چه میزان نوسان آینده را در خود قیمت‌گذاری کرده است.

به همین دلیل IV را می‌توان نوعی قیمت بازار برای عدم‌قطعیت آینده دانست.

آیا IV همان پیش‌بینی نوسان آینده است؟

خیر.

IV اطلاعات بسیار مهمی درباره انتظارات بازار دارد، اما نباید آن را پیش‌بینی قطعی نوسان آینده دانست.

قیمت اختیار معامله علاوه بر انتظار بازار از نوسان آینده، تحت تأثیر عوامل دیگری نیز قرار دارد؛ از جمله:

  • تقاضا برای پوشش ریسک
  • ترس یا خوش‌بینی معامله‌گران
  • عرضه و تقاضای قرارداد
  • احتمال وقوع یک رویداد مهم
  • ریسک جهش شدید قیمت
  • نقدشوندگی قرارداد
  • Volatility Risk Premium

بنابراین بهتر است IV را این‌گونه درک کنیم:

IV میزان نوسانی است که بازار در حال حاضر بابت آن پول پرداخت می‌کند.

نه اینکه بازار تضمین کرده باشد دقیقاً همین مقدار نوسان در آینده رخ خواهد داد.

آیا IV بالا یعنی سهم نزولی است؟

خیر.

IV ذاتاً یک معیار غیرجهت‌دار است.

افزایش IV به‌تنهایی نمی‌گوید قیمت سهم افزایش پیدا خواهد کرد یا کاهش.

IV بیشتر درباره اندازه حرکت مورد انتظار صحبت می‌کند تا جهت آن.

ممکن است بازار انتظار داشته باشد یک سهم طی روزهای آینده حرکت بسیار بزرگی داشته باشد، اما هنوز مشخص نباشد این حرکت صعودی است یا نزولی.

در چنین وضعیتی ممکن است هم Call و هم Put گران‌تر شوند.

بنابراین:

IV بالا ≠ سیگنال فروش سهم

و:

IV پایین ≠ سیگنال خرید سهم

جهت حرکت و میزان نوسان دو مفهوم متفاوت هستند.

عدد IV چه معنایی دارد؟

فرض کنید IV یک قرارداد اختیار معامله برابر ۶۰ درصد باشد.

این عدد به این معنی نیست که بازار انتظار دارد سهم تا سررسید ۶۰ درصد افزایش یا کاهش پیدا کند.

IV معمولاً به‌صورت سالانه‌شده نمایش داده می‌شود.

برای تبدیل تقریبی IV سالانه به نوسان روزانه می‌توان از رابطه زیر استفاده کرد:

نوسان روزانه تقریبی = IV ÷ √252

اگر:

IV = 60%

باشد:

نوسان روزانه تقریبی حدود:

3.8%

خواهد بود.

این عدد جهت را مشخص نمی‌کند.

یعنی نمی‌گوید سهم فردا ۳٫۸ درصد رشد خواهد کرد؛ بلکه فقط یک برآورد آماری از میزان نوسان روزانه ارائه می‌دهد.

Expected Move چیست؟

یکی از کاربردی‌ترین استفاده‌های IV، تبدیل آن به Expected Move یا دامنه حرکت مورد انتظار است.

فرمول تقریبی:

Expected Move ≈ S × IV × √T

که در آن:

  • S = قیمت فعلی سهم یا دارایی پایه
  • IV = نوسان ضمنی به صورت اعشاری
  • T = زمان باقی‌مانده تا سررسید برحسب سال

فرض کنید قیمت سهم:

100,000 ریال

باشد و حدود ۳۰ روز تا سررسید باقی مانده باشد.

رابطه تقریبی IV با دامنه حرکت مورد انتظار طی ۳۰ روز
IV سالانه نوسان روزانه تقریبی Expected Move تقریبی ۳۰ روزه
20٪ 1.3٪ 5.7٪
40٪ 2.5٪ 11.5٪
60٪ 3.8٪ 17.2٪
100٪ 6.3٪ 28.7٪
120٪ 7.6٪ 34.4٪

در IV برابر ۶۰ درصد، Expected Move تقریبی برای ۳۰ روز حدود ±17 درصد خواهد بود.

این عدد تضمین نمی‌کند قیمت حتماً در این محدوده قرار بگیرد.

بلکه یک تقریب آماری است که به معامله‌گر کمک می‌کند بفهمد بازار چه مقدار حرکت را در قیمت قراردادها لحاظ کرده است.

چرا Expected Move برای معاملات نیکد مهم است؟

فرض کنید قصد دارید یک Call بخرید و برای رسیدن به نقطه سربه‌سر، سهم باید ۲۰ درصد رشد کند.

اگر Expected Move تا سررسید فقط ۶ درصد باشد، معامله شما به حرکتی بسیار بزرگ‌تر از چیزی نیاز دارد که بازار در حال حاضر قیمت‌گذاری کرده است.

اما اگر Expected Move حدود ۱۸ درصد باشد، رسیدن به Breakeven از نظر آماری به دامنه حرکت قیمت‌گذاری‌شده بازار نزدیک‌تر است.

Expected Move یکی از بهترین ابزارها برای پاسخ به این سؤال است:

آیا حرکتی که برای سودآوری معامله نیاز دارم با نوسانی که بازار قیمت‌گذاری کرده سازگار است؟

تفاوت IV و نوسان تاریخی چیست؟

در تحلیل اختیار معامله باید بین دو مفهوم مهم تفاوت قائل شویم:

Implied Volatility یا IV

و:

Historical Volatility / Realized Volatility یا HV/RV

نوسان تاریخی نشان می‌دهد سهم در گذشته واقعاً چقدر نوسان کرده است.

اما IV از قیمت فعلی اختیار معامله استخراج می‌شود و منعکس‌کننده میزان نوسانی است که بازار برای آینده قیمت‌گذاری کرده است.

مقایسه نوسان ضمنی و نوسان تاریخی
معیار IV یا نوسان ضمنی HV / RV یا نوسان تاریخی
جهت نگاه آینده و انتظارات بازار گذشته و نوسان تحقق‌یافته
منبع محاسبه قیمت اختیار معامله تغییرات قیمت دارایی پایه
تأثیر عرضه و تقاضای آپشن زیاد مستقیم ندارد
شامل Risk Premium می‌تواند باشد خیر
کاربرد اصلی بررسی قیمت نوسان اندازه‌گیری نوسان واقعی
پیش‌بینی قطعی آینده خیر خیر

به زبان ساده:

HV می‌گوید سهم در گذشته چقدر نوسان کرده است.

IV می‌گوید بازار امروز چه مقدار نوسان برای آینده قیمت‌گذاری کرده است.

مقایسه IV و HV چه سیگنالی می‌دهد؟

فرض کنید:

IV = 80%

اما:

HV30 = 35%

در نگاه اول ممکن است نتیجه بگیریم اختیار معامله گران است.

اما هنوز نباید تصمیم بگیریم.

ممکن است چند روز آینده یک رویداد بسیار مهم برای شرکت وجود داشته باشد و بازار انتظار داشته باشد نوسان آینده بسیار بیشتر از نوسان گذشته باشد.

حالا حالت دیگری را در نظر بگیرید:

IV = 40%

و:

HV30 = 70%

اگر تحلیل شما نشان دهد نوسان شدید سهم احتمالاً ادامه پیدا می‌کند، ممکن است اختیار معامله از نظر Volatility نسبتاً ارزان باشد.

در نتیجه سؤال صحیح این نیست:

«IV بالا است یا پایین؟»

بلکه سؤال اصلی این است:

«آیا نوسان واقعی آینده بیشتر یا کمتر از نوسانی خواهد بود که بازار در حال حاضر قیمت‌گذاری کرده است؟»

آیا IV بالا یعنی اختیار معامله گران است؟

نه همیشه.

فرض کنید دو سهم مختلف هر دو IV برابر ۶۰ درصد دارند.

در سهم اول، IV طی یک سال گذشته معمولاً بین ۱۵ تا ۶۵ درصد بوده است.

در این سهم، IV برابر ۶۰ درصد بسیار بالا محسوب می‌شود.

اما در سهم دوم، IV معمولاً بین ۶۰ تا ۱۴۰ درصد بوده است.

در این سهم، IV برابر ۶۰ درصد حتی می‌تواند نزدیک کف محدوده تاریخی باشد.

بنابراین:

یک عدد IV به‌تنهایی نه گران است و نه ارزان.

عدد IV فقط زمانی معنا پیدا می‌کند که آن را با چیزی مقایسه کنیم.

اینجاست که IV Rank و IV Percentile اهمیت زیادی پیدا می‌کنند.

IV Rank چیست؟

IV Rank نشان می‌دهد IV فعلی نسبت به کمترین و بیشترین IV ثبت‌شده در یک دوره مشخص، معمولاً یک سال، در چه موقعیتی قرار دارد.

فرمول رایج:

IV Rank = (IV فعلی − کمترین IV) ÷ (بیشترین IV − کمترین IV) × 100

فرض کنید:

  • کمترین IV یک سال = 20%
  • بیشترین IV یک سال = 80%
  • IV فعلی = 50%

در این صورت:

IV Rank = 50

یعنی IV فعلی تقریباً در وسط دامنه یک‌ساله خود قرار دارد.

تفسیر ساده IV Rank

به‌صورت کلی:

  • IV Rank نزدیک صفر = IV نزدیک کف تاریخی
  • IV Rank نزدیک ۵۰ = IV در محدوده میانی
  • IV Rank نزدیک ۱۰۰ = IV نزدیک سقف تاریخی

اما این اعداد نباید به‌عنوان قانون ثابت خرید و فروش استفاده شوند.

IV Percentile چیست؟

IV Percentile مفهوم متفاوتی دارد.

اگر:

IV Percentile = 80

باشد، یعنی IV فعلی از IV ثبت‌شده در حدود ۸۰ درصد روزهای دوره مورد بررسی بالاتر است.

اگر:

IV Percentile = 20

باشد، یعنی IV فعلی نسبتاً پایین است و در حدود ۸۰ درصد روزهای دوره، IV بیشتر از مقدار فعلی بوده است.

IV Rank بهتر است یا IV Percentile؟

بهترین روش این است که هر دو را بررسی کنیم.

IV Rank به High و Low دوره حساس است.

اگر یک روز خاص IV به شکل غیرعادی جهش کرده باشد، ممکن است برای مدت زیادی روی IV Rank اثر بگذارد.

در مقابل IV Percentile به تعداد روزهایی نگاه می‌کند که IV پایین‌تر یا بالاتر از مقدار فعلی بوده است.

بنابراین مشاهده هم‌زمان این دو شاخص تصویر دقیق‌تری به معامله‌گر می‌دهد.

Volatility Skew چیست؟

اگر فرض‌های ساده مدل Black-Scholes کاملاً برقرار بودند، اختیارهای یک سررسید باید نوسان ضمنی تقریباً مشابهی داشتند.

اما بازار واقعی چنین نیست.

IV قراردادها با تغییر Strike تغییر می‌کند.

به این ساختار معمولاً Volatility Skew و در برخی اشکال Volatility Smile گفته می‌شود.

فرض کنید قیمت سهم برابر ۱۰٬۰۰۰ ریال باشد.

نمونه تغییر IV در قیمت‌های اعمال مختلف
قیمت اعمال وضعیت تقریبی IV
9,000 ITM 42٪
10,000 ATM 45٪
11,000 OTM 48٪
12,000 OTM دور 75٪

IV بسیار بالاتر در Strike ۱۲٬۰۰۰ می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد:

  • تقاضای زیاد برای آن قرارداد
  • نقدشوندگی پایین
  • Bid/Ask Spread بزرگ
  • احتمال یک Tail Move
  • Last Price نامعتبر
  • افزایش تقاضای سفته‌بازانه

اما نکته بسیار مهم:

IV بالا در یک Strike به معنی پیش‌بینی قطعی رسیدن قیمت سهم به آن Strike نیست.

چرا مقایسه مستقیم IV قراردادهای مختلف اشتباه است؟

فرض کنید دو Call داریم:

قرارداد A: IV = 55%

و:

قرارداد B: IV = 48%

نمی‌توان فوراً گفت قرارداد B ارزان‌تر است.

ممکن است:

  • Strike متفاوت داشته باشند
  • Delta متفاوت داشته باشند
  • یکی ATM و دیگری Deep OTM باشد
  • نقدشوندگی متفاوت باشد
  • در بخش متفاوتی از Skew قرار گرفته باشند

برای مقایسه صحیح‌تر بهتر است قراردادهایی با Moneyness مشابه یا Delta مشابه بررسی شوند.

Term Structure نوسان ضمنی چیست؟

IV فقط در Strikeهای مختلف تغییر نمی‌کند.

سررسیدهای مختلف نیز می‌توانند IV متفاوتی داشته باشند.

به این ساختار Volatility Term Structure گفته می‌شود.

نمونه Term Structure با تمرکز نوسان در کوتاه‌مدت
سررسید IV
سررسید نزدیک 90٪
سررسید متوسط 55٪
سررسید دور 45٪

چنین ساختاری می‌تواند نشان دهد بازار انتظار دارد بخش بزرگی از عدم‌قطعیت در آینده نزدیک اتفاق بیفتد.

ممکن است یک رویداد مهم مانند گزارش مالی، مجمع یا خبر خاص در سررسید نزدیک وجود داشته باشد.

حالت معکوس نیز ممکن است رخ دهد.

مثلاً:

نمونه Term Structure با افزایش نوسان در سررسیدهای دورتر
سررسید IV
سررسید نزدیک 35٪
سررسید متوسط 45٪
سررسید دور 65٪

در این حالت بازار عدم‌قطعیت بیشتری را در افق زمانی دورتر قیمت‌گذاری کرده است.

بنابراین برای انتخاب سررسید مناسب نباید فقط به IV یک قرارداد نگاه کرد.

Total Variance؛ نکته مهم در مقایسه سررسیدها

از آنجا که IV سالانه‌شده است، مقایسه مستقیم IV دو سررسید همیشه تصویر کاملی نمی‌دهد.

برای تحلیل دقیق‌تر می‌توان به Total Variance نیز توجه کرد:

Total Variance ≈ IV² × T

که در آن T زمان باقی‌مانده تا سررسید است.

این معیار به‌خصوص برای مقایسه حرفه‌ای‌تر Term Structure مفید است.

Volatility Crush چیست؟

یکی از مهم‌ترین خطرات خرید Long Call یا Long Put، پدیده Volatility Crush است.

فرض کنید قبل از انتشار یک خبر مهم:

IV = 80%

باشد.

شما انتظار رشد سهم را دارید و Call می‌خرید.

خبر منتشر می‌شود و سهم نیز افزایش قیمت پیدا می‌کند.

اما بعد از انتشار خبر:

IV از 80% به 35% کاهش پیدا می‌کند.

ممکن است با وجود اینکه جهت سهم را درست تشخیص داده‌اید، سود شما بسیار کم باشد یا حتی زیان کنید.

علت این اتفاق آن است که کاهش IV باعث افت ارزش زمانی اختیار معامله شده است.

در خرید آپشن فقط درست پیش‌بینی کردن جهت کافی نیست؛ باید بدانیم چه مقدار از حرکت مورد انتظار از قبل داخل Premium قیمت‌گذاری شده است.

چرا IV قبل از رویدادها بالا می‌رود؟

وقتی بازار با عدم‌قطعیت مهمی روبه‌رو می‌شود، معامله‌گران حاضر هستند Premium بیشتری برای اختیار معامله بپردازند.

برای مثال:

  • گزارش مالی
  • مجمع
  • افزایش سرمایه
  • تغییر مهم مقررات
  • رویداد سیاسی
  • تصمیم اقتصادی
  • معامله بزرگ
  • شایعه مهم
  • اعلام یک پروژه یا قرارداد بزرگ

ممکن است باعث افزایش IV شوند.

بعد از مشخص شدن نتیجه رویداد، بخشی از عدم‌قطعیت از بین می‌رود و IV می‌تواند به‌سرعت کاهش پیدا کند.

بنابراین همیشه قبل از معامله بپرسید:

«چرا IV بالا است؟»

این سؤال گاهی از خود عدد IV مهم‌تر است.

Vega چیست؟

Greek مربوط به حساسیت قیمت اختیار معامله نسبت به تغییر IV را Vega می‌نامند.

Vega نشان می‌دهد اگر IV تغییر کند، قیمت اختیار معامله با ثابت بودن سایر عوامل تقریباً چه میزان تغییر خواهد کرد.

Long Call و Long Put معمولاً:

Vega مثبت

دارند.

بنابراین افزایش IV معمولاً به نفع خریدار اختیار است.

در مقابل Short Option معمولاً:

Vega منفی

دارد.

بنابراین کاهش IV معمولاً به نفع فروشنده Premium است.

رفتار کلی موقعیت‌های مختلف نسبت به Vega و Theta
موقعیت Vega Theta ریسک اصلی
Long Call مثبت منفی از دست رفتن Premium
Long Put مثبت منفی از دست رفتن Premium
Naked Short Call منفی مثبت زیان بالقوه بسیار بزرگ و از نظر تئوری نامحدود
Naked Short Put منفی مثبت زیان سنگین در سقوط شدید دارایی پایه

رفتار قیمت و IV را هم‌زمان بررسی کنید

بررسی حرکت قیمت بدون بررسی IV می‌تواند اطلاعات مهمی را از معامله‌گر پنهان کند.

تفسیر هم‌زمان حرکت قیمت سهم و IV
رفتار قیمت رفتار IV برداشت احتمالی
قیمت ↑ IV ↑ حرکت صعودی همراه با افزایش عدم‌قطعیت؛ برای Long Call از نظر Vega نیز مثبت
قیمت ↑ IV ↓ رشد سهم همراه با کاهش IV؛ احتمال خنثی شدن بخشی از سود Call
قیمت ↓ IV ↑ افزایش Stress؛ Put ممکن است هم از Delta و هم Vega سود ببرد
قیمت ↓ IV ↓ افت قیمت بدون افزایش ترس؛ علت حرکت باید دقیق‌تر بررسی شود

هیچ‌کدام از این حالت‌ها به‌تنهایی سیگنال قطعی خرید یا فروش نیستند.

اما بررسی هم‌زمان قیمت و IV اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به مشاهده صرف نمودار سهم فراهم می‌کند.

معامله نیکد در اختیار معامله چیست؟

در ادبیات حرفه‌ای اختیار معامله، واژه Naked یا Uncovered معمولاً بیشتر برای فروش اختیار بدون پوشش استفاده می‌شود.

برای مثال:

Naked Short Call

یعنی فروش Call بدون داشتن دارایی پایه یا قرارداد پوشش‌دهنده مناسب.

با این حال در بین برخی معامله‌گران، خرید مستقل یک Call یا Put به‌صورت Single Leg نیز اصطلاحاً معامله نیکد نامیده می‌شود.

در این مقاله هنگامی که درباره خرید نیکد صحبت می‌کنیم، منظور خرید مستقل Call یا Put است.

فروش Naked Option موضوع متفاوتی است و ریسک آن بسیار بیشتر است.

چگونه از IV برای انتخاب نماد در خرید نیکد استفاده کنیم؟

فرض کنید دید شما نسبت به یک سهم صعودی است و قصد خرید Call دارید.

تشخیص جهت سهم فقط مرحله اول است.

سؤال بعدی باید این باشد:

«آیا این Call از نظر Volatility نیز در قیمت مناسبی معامله می‌شود؟»

برای پاسخ به این سؤال باید چند عامل را هم‌زمان بررسی کنیم.

چک‌لیست انتخاب قرارداد برای معامله نیکد
شاخص سؤال اصلی
IV بازار چه مقدار نوسان را قیمت‌گذاری کرده است؟
IV Rank IV فعلی نسبت به High و Low تاریخی کجاست؟
IV Percentile IV امروز نسبت به چند درصد روزهای گذشته بالاتر است؟
HV / RV سهم اخیراً واقعاً چقدر نوسان کرده است؟
IV در برابر HV آیا بازار Volatility بیشتری از رفتار اخیر قیمت‌گذاری کرده؟
Expected Move بازار تا سررسید چه دامنه حرکتی را قیمت کرده است؟
Breakeven سهم برای سربه‌سر شدن معامله چقدر باید حرکت کند؟
Skew Strike انتخابی نسبت به Strikeهای مجاور گران یا ارزان است؟
Term Structure سررسید انتخابی نسبت به سایر سررسیدها چه وضعیتی دارد؟
Vega تغییر IV چه اثری روی قیمت قرارداد دارد؟
Theta گذشت زمان چه فشاری روی قیمت قرارداد وارد می‌کند؟
Bid/Ask Spread هزینه ورود و خروج چقدر است؟
Volume حجم معاملات قرارداد چقدر است؟
Open Interest عمق بازار قرارداد چقدر است؟
Event آیا تا سررسید رویداد مهمی وجود دارد؟
Risk حداکثر زیان معامله قابل‌تحمل است؟

Expected Move را با Breakeven مقایسه کنید

یکی از کاربردی‌ترین روش‌های انتخاب قرارداد، مقایسه Expected Move با حرکت لازم برای رسیدن به نقطه سربه‌سر است.

فرض کنید:

  • قیمت سهم = 10,000 ریال
  • Strike Call = 10,500 ریال
  • Premium = 500 ریال

در سررسید:

Breakeven = Strike + Premium

پس:

10,500 + 500 = 11,000 ریال

یعنی سهم باید از ۱۰٬۰۰۰ به ۱۱٬۰۰۰ ریال برسد.

این یعنی حدود:

10٪ رشد

حالا فرض کنید Expected Move تا سررسید:

7٪

باشد.

بازار حدود ۷ درصد حرکت را قیمت‌گذاری کرده، اما معامله شما برای سربه‌سر شدن در سررسید به حدود ۱۰ درصد رشد نیاز دارد.

معامله غیرممکن نیست، اما شما روی حرکتی بزرگ‌تر از دامنه مورد انتظار بازار حساب کرده‌اید.

Move Burden چیست؟

برای مقایسه قراردادهای مختلف می‌توان یک شاخص ساده ساخت:

Move Burden = Required Move to Breakeven ÷ Expected Move

فرض کنید یک Call برای رسیدن به Breakeven به ۱۲ درصد رشد نیاز داشته باشد.

Expected Move آن نیز ۶ درصد باشد.

پس:

Move Burden = 12 ÷ 6 = 2

یعنی قرارداد برای رسیدن به نقطه سربه‌سر به حرکتی معادل دو برابر Expected Move نیاز دارد.

تفسیر تقریبی Move Burden
Move Burden برداشت
کمتر از 1 Breakeven داخل دامنه Expected Move قرار دارد
حدود 1 Breakeven تقریباً هم‌اندازه Expected Move است
1 تا 1.5 نیاز به حرکت قوی‌تر از انتظار بازار
1.5 تا 2 معامله نیازمند حرکت قابل توجه است
بیشتر از 2 Breakeven به حرکت بسیار بزرگی نیاز دارد

این شاخص به‌تنهایی سیگنال خرید نیست؛ اما برای مقایسه چند قرارداد ابزار بسیار خوبی است.

چرا آپشن ارزان‌قیمت الزاماً ارزان نیست؟

یکی از اشتباهات رایج معامله‌گران تازه‌کار این است که فکر می‌کنند Premium پایین یعنی قرارداد ارزان است.

مثلاً:

«این Call فقط ۱۰۰ ریال است؛ پس ارزان است.»

این نتیجه‌گیری لزوماً درست نیست.

ممکن است قرارداد:

  • بسیار OTM باشد
  • احتمال رسیدن به Strike پایین باشد
  • IV بسیار بالایی داشته باشد
  • Bid/Ask Spread بزرگی داشته باشد
  • زمان بسیار کمی تا سررسید داشته باشد
  • نقدشوندگی ضعیفی داشته باشد

از طرف دیگر ممکن است یک قرارداد با Premium بالاتر، دارای ارزش ذاتی زیادی باشد و از نظر Volatility حتی ارزان‌تر باشد.

بنابراین:

Premium پایین ≠ Option ارزان

و:

Premium بالا ≠ Option گران

برای خرید نیکد IV پایین بهتر است یا بالا؟

یک پاسخ ثابت وجود ندارد.

برای خریدار اختیار معامله، IV پایین‌تر نسبت به سابقه خود نماد معمولاً جذاب‌تر است؛ زیرا معامله‌گر هزینه کمتری بابت Volatility پرداخت می‌کند.

اما اصل مهم‌تر این است:

«آیا نوسان آینده‌ای که انتظار دارم بیشتر از نوسانی است که بازار امروز قیمت‌گذاری کرده است؟»

اگر پاسخ مثبت باشد، حتی IV ظاهراً بالا نیز ممکن است از دید شما ارزان باشد.

بنابراین قوانین ساده‌ای مانند:

  • IV زیر ۳۰ بخر
  • IV بالای ۷۰ بفروش

بدون شناخت رفتار تاریخی نماد، قابل اعتماد نیستند.

IV بالا چه زمانی برای فروشنده اختیار جذاب است؟

فروشنده اختیار معمولاً از کاهش IV سود می‌برد.

بنابراین IV بالا می‌تواند شرایط جذابی برای فروش Premium ایجاد کند، اما فقط در صورتی که معامله‌گر معتقد باشد:

نوسان واقعی آینده کمتر از نوسانی خواهد بود که بازار قیمت‌گذاری کرده است.

بالا بودن IV به تنهایی دلیل کافی برای فروش نیست.

گاهی IV دقیقاً به این دلیل بالا است که احتمال یک حرکت شدید واقعی وجود دارد.

این موضوع در Naked Short Call اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا زیان این موقعیت از نظر تئوریک می‌تواند نامحدود باشد.

IV و Theta را هم‌زمان بررسی کنید

خریدار اختیار معامله معمولاً با دو فشار مهم روبه‌رو است:

کاهش IV

و:

گذشت زمان

Long Call و Long Put معمولاً:

  • Vega مثبت دارند
  • Theta منفی دارند

اگر سهم چند روز بدون حرکت باقی بماند، Theta به تدریج ارزش قرارداد را کاهش می‌دهد.

اگر در همان زمان IV نیز کاهش پیدا کند، فشار مضاعفی به قیمت اختیار وارد می‌شود.

بنابراین معامله نیکد فقط شرط‌بندی روی جهت نیست.

شما هم‌زمان درباره چهار موضوع تصمیم می‌گیرید:

  • Direction — جهت حرکت
  • Magnitude — اندازه حرکت
  • Timing — زمان وقوع حرکت
  • Volatility — میزان نوسان

کیفیت عدد IV را بررسی کنید

هر عدد IV الزاماً قابل اعتماد نیست.

IV از قیمت اختیار معامله استخراج می‌شود.

اگر قیمت مورد استفاده معتبر نباشد، IV نیز ممکن است گمراه‌کننده باشد.

فرض کنید آخرین معامله یک قرارداد چند ساعت قبل انجام شده است.

از آن زمان سهم پایه ۵ درصد حرکت کرده، اما خود اختیار معامله دیگر معامله نشده است.

اگر IV همچنان از Last Price قدیمی محاسبه شود، عدد به‌دست‌آمده می‌تواند اشتباه باشد.

قبل از اعتماد به IV بهتر است موارد زیر بررسی شوند:

  • Bid
  • Ask
  • Bid/Ask Spread
  • Volume
  • Open Interest
  • زمان آخرین معامله
  • قیمت فعلی سهم پایه

هرچه قرارداد نقدشونده‌تر باشد، معمولاً IV استخراج‌شده نیز قابل اتکاتر است.

چرا Bid/Ask Spread اهمیت دارد؟

فرض کنید:

Bid = 500

Ask = 900

Last Price = 900

اگر IV فقط از Last Price محاسبه شود، ممکن است قرارداد بسیار گران به نظر برسد.

در حالی که Mid Price برابر:

700

است.

در قراردادهای کم‌معامله، تفاوت میان Bid، Ask، Mid و Last می‌تواند IV را به‌شدت تغییر دهد.

بنابراین در تحلیل حرفه‌ای بهتر است منبع قیمتی IV نیز مشخص باشد.

قراردادهای Deep ITM و Deep OTM را با احتیاط بررسی کنید

در قراردادهای بسیار دور از ATM، تغییر کوچک در Premium ممکن است تغییر بسیار بزرگی در IV محاسبه‌شده ایجاد کند.

به همین دلیل اگر هدف ما بررسی نوسان عمومی بازار باشد، قراردادهای نزدیک ATM و دارای نقدشوندگی مناسب معمولاً اطلاعات تمیزتری ارائه می‌کنند.

البته قراردادهای OTM برای تحلیل Skew بسیار مهم هستند؛ اما باید میان:

IV واقعی حاصل از بازار فعال

و:

IV ناشی از Quote ضعیف

تفاوت قائل شد.

ده اشتباه رایج درباره IV

۱. IV بالا یعنی سهم نزولی است

اشتباه است.

IV جهت حرکت را مشخص نمی‌کند.

۲. IV پایین یعنی سهم صعودی است

اشتباه است.

IV پایین نیز به‌تنهایی سیگنال جهت نیست.

۳. IV برابر ۸۰ یعنی سهم تا سررسید ۸۰ درصد حرکت می‌کند

اشتباه است.

IV معمولاً سالانه‌شده است.

۴. Premium پایین یعنی آپشن ارزان است

اشتباه است.

ارزان بودن قیمت اسمی با ارزان بودن Volatility تفاوت دارد.

۵. IV بالا همیشه فرصت فروش اختیار است

اشتباه است.

گاهی بازار یک ریسک واقعی را به‌درستی قیمت‌گذاری کرده است.

۶. IV پایین همیشه فرصت خرید اختیار است

اشتباه است.

ممکن است سهم واقعاً کم‌نوسان باشد.

۷. IV همه Strikeها باید یکسان باشد

اشتباه است.

در بازار واقعی Skew وجود دارد.

۸. می‌توان IV دو Strike متفاوت را مستقیماً مقایسه کرد

نه همیشه.

Delta، Moneyness و Skew نیز باید بررسی شوند.

۹. اگر جهت سهم را درست پیش‌بینی کنم حتماً سود می‌کنم

اشتباه است.

Theta و Vega می‌توانند نتیجه معامله را تغییر دهند.

۱۰. هر عدد IV نمایش‌داده‌شده معتبر است

اشتباه است.

یک Last Price قدیمی یا Spread بزرگ می‌تواند IV گمراه‌کننده ایجاد کند.

یک مثال عملی برای انتخاب بین دو Call

فرض کنید دو سهم از نظر تحلیل قیمت شرایط صعودی مشابهی دارند.

اما وضعیت Volatility آنها متفاوت است.

مقایسه دو فرصت فرضی برای خرید Call
معیار سهم A سهم B
IV 42٪ 95٪
IV Percentile 18٪ 96٪
HV30 55٪ 45٪
رویداد مهم نزدیک ندارد فردا
ریسک Volatility Crush کمتر بسیار بیشتر
وضعیت Volatility برای خریدار نسبتاً جذاب گران و پرریسک

ممکن است تحلیل تکنیکال سهم B حتی قوی‌تر باشد.

اما خرید Call سهم B یک ریسک مهم دارد:

شما Volatility بسیار گرانی خریداری می‌کنید.

اگر پس از رویداد IV از ۹۵ درصد به ۵۰ درصد کاهش پیدا کند، ممکن است بخش بزرگی از سود ناشی از رشد سهم توسط افت IV خنثی شود.

در سهم A معامله‌گر Volatility پایین‌تری نسبت به سابقه نماد خریداری می‌کند و افزایش احتمالی IV نیز می‌تواند به معامله کمک کند.

بنابراین:

دو سیگنال صعودی مشابه الزاماً دو فرصت یکسان برای خرید Call نیستند.

یک چارچوب حرفه‌ای برای رتبه‌بندی قراردادها

اگر چند قرارداد برای خرید نیکد در اختیار دارید، می‌توانید آنها را بر اساس چند معیار امتیازدهی کنید.

نمونه Scorecard برای انتخاب قرارداد نیکد
معیار وضعیت مطلوب‌تر برای Long Option
IV Percentile پایین تا متوسط
IV نسبت به HV پایین‌تر، در صورت انتظار افزایش نوسان
Expected Move متناسب با تحلیل قیمت
Breakeven قابل دستیابی
Move Burden پایین‌تر
Vega متناسب با سناریوی افزایش IV
Theta قابل تحمل
Bid/Ask Spread کوچک
Volume بالا
Open Interest مناسب
Skew قرارداد به شکل غیرعادی گران نباشد
Event Risk شناخته‌شده و مدیریت‌شده

نکته مهم این است که هیچ‌کدام از این معیارها به‌تنهایی کافی نیستند.

مهم‌ترین اصل در استفاده از IV

اگر قرار باشد فقط یک نکته از کل این مقاله به خاطر بسپارید، این است:

عدد IV فقط زمانی معنا پیدا می‌کند که آن را با چیزی مقایسه کنیم.

IV را می‌توان با موارد زیر مقایسه کرد:

  • سابقه IV همان نماد
  • IV Rank
  • IV Percentile
  • Historical Volatility
  • Realized Volatility
  • Strikeهای مجاور
  • سررسیدهای دیگر
  • Expected Move
  • نوسان مورد انتظار شخصی معامله‌گر

بنابراین IV برابر ۶۰ درصد به‌تنهایی نه گران است و نه ارزان.

برای خریدار اختیار چه چیزی مهم‌تر از «IV پایین» است؟

خریدار حرفه‌ای صرفاً دنبال IV پایین نیست.

او دنبال شرایطی است که:

نوسانی که انتظار دارد واقعاً اتفاق بیفتد، بیشتر از نوسانی باشد که بازار امروز قیمت‌گذاری کرده است.

برای مثال:

اگر بازار IV برابر ۴۰ درصد قیمت‌گذاری کرده باشد، اما معامله‌گر با دلایل معتبر انتظار نوسانی معادل ۷۰ درصد داشته باشد، ممکن است Option از دید او ارزان باشد.

برای فروشنده اختیار چه چیزی مهم‌تر از «IV بالا» است؟

فروشنده حرفه‌ای نیز صرفاً دنبال IV بالا نیست.

او دنبال شرایطی است که:

نوسانی که بازار قیمت‌گذاری کرده، بیشتر از نوسانی باشد که احتمالاً واقعاً اتفاق می‌افتد.

اگر IV بالا باشد ولی یک جهش بسیار بزرگ واقعاً در راه باشد، فروش Premium می‌تواند بسیار پرریسک باشد.

نتیجه‌گیری

نوسان ضمنی یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار اختیار معامله است.

نادیده گرفتن IV می‌تواند باعث شود حتی با پیش‌بینی درست جهت سهم، معامله زیان‌ده شود.

IV به ما نمی‌گوید بازار حتماً بالا خواهد رفت یا پایین.

بلکه نشان می‌دهد بازار در حال حاضر چه میزان نوسان و عدم‌قطعیت را در قیمت اختیار معامله لحاظ کرده است.

یک معامله‌گر حرفه‌ای فقط نمی‌پرسد:

«سهم به کدام سمت حرکت خواهد کرد؟»

بلکه می‌پرسد:

«آیا حرکت آینده بیشتر یا کمتر از چیزی خواهد بود که بازار امروز در قیمت اختیار معامله لحاظ کرده است؟»

برای انتخاب قرارداد نیکد نیز نباید فقط به IV خام نگاه کرد.

موارد زیر باید در کنار یکدیگر بررسی شوند:

  • IV
  • IV Rank
  • IV Percentile
  • Historical Volatility
  • Realized Volatility
  • Expected Move
  • Breakeven
  • Move Burden
  • Skew
  • Term Structure
  • Vega
  • Theta
  • Bid/Ask Spread
  • Volume
  • Open Interest
  • Event Risk

در نهایت می‌توان فلسفه استفاده از IV را در دو جمله خلاصه کرد:

برای خرید اختیار معامله، دنبال «IV پایین» نباشید؛ دنبال Volatility ارزان‌تر از نوسانی باشید که انتظار دارید واقعاً رخ دهد.

و:

برای فروش اختیار معامله، دنبال «IV بالا» نباشید؛ دنبال Volatility گران‌تر از نوسانی باشید که انتظار دارید واقعاً رخ دهد، آن هم با مدیریت دقیق ریسک.

سؤالات متداول درباره نوسان ضمنی

IV بالا بهتر است یا IV پایین؟

هیچ‌کدام به‌صورت مطلق بهتر نیستند.

برای خریدار اختیار معامله معمولاً IV پایین‌تر نسبت به تاریخ خود نماد جذاب‌تر است؛ اما معیار اصلی مقایسه IV با نوسانی است که برای آینده انتظار داریم.

آیا IV جهت حرکت سهم را مشخص می‌کند؟

خیر.

IV عمدتاً درباره میزان نوسان مورد انتظار اطلاعات می‌دهد، نه جهت حرکت.

آیا IV بالا یعنی اختیار معامله گران است؟

نه لزوماً.

باید IV را با سابقه نماد، IV Rank، IV Percentile، HV، Skew، Term Structure و رویدادهای آینده مقایسه کرد.

بهترین IV برای خرید اختیار معامله چقدر است؟

عدد ثابتی وجود ندارد.

IV برابر ۳۰ درصد ممکن است برای یک نماد بسیار بالا و برای نماد دیگری بسیار پایین باشد.

IV Rank بهتر است یا IV Percentile؟

بهتر است هر دو در کنار یکدیگر استفاده شوند.

IV Rank جایگاه IV را میان سقف و کف تاریخی نشان می‌دهد و IV Percentile تعداد روزهایی را بررسی می‌کند که IV کمتر از مقدار فعلی بوده است.

آیا کاهش IV می‌تواند باعث زیان خریدار Call شود؟

بله.

اگر کاهش IV شدید باشد، اثر منفی Vega می‌تواند بخش قابل توجهی از سود ناشی از افزایش قیمت سهم را از بین ببرد.

Expected Move چه کاربردی دارد؟

Expected Move کمک می‌کند دامنه حرکتی که بازار تا سررسید قیمت‌گذاری کرده با تحلیل شخصی معامله‌گر و حرکت لازم برای رسیدن به Breakeven مقایسه شود.

Volatility Crush چیست؟

کاهش شدید IV پس از برطرف شدن یک رویداد یا عدم‌قطعیت را Volatility Crush می‌نامند.

این اتفاق می‌تواند باعث کاهش ارزش Call یا Put حتی در شرایطی شود که جهت سهم تا حدی مطابق انتظار معامله‌گر حرکت کرده است.

آیا فروش اختیار در IV بالا همیشه سودآور است؟

خیر.

IV بالا معمولاً نشان‌دهنده عدم‌قطعیت و ریسک بیشتر است. فروش اختیار بدون پوشش صرفاً به دلیل بالا بودن IV می‌تواند بسیار پرریسک باشد.

آیا Premium پایین یعنی قرارداد ارزان است؟

خیر.

Premium پایین ممکن است ناشی از OTM بودن شدید، احتمال پایین رسیدن به Strike، زمان کم تا سررسید یا عوامل دیگر باشد.

برای مقایسه دو قرارداد بهتر است به چه چیزی توجه کنیم؟

بهتر است علاوه بر IV، Delta، Moneyness، Strike، سررسید، Skew، Vega، Theta، Expected Move، نقدشوندگی و Bid/Ask Spread نیز بررسی شوند.

اشتراک گذاری:
برچسب:

دیدگاه کاربران

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.

ثبت دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. دیدگاه پس از تایید نمایش داده می‌شود.